زیره سیاه - ابورضا
11 مه
زیره سیاه - ابورضا

زیره سیاه – ابورضا

زیره سیاه ایرانی

زیره سیاه 

Bunium persicum

Black cumin – Black caraway Apiaceae

معرفی و گیاه شناسی

زیره سیاه ایرانی گیاهی است چند ساله با ارتفاع تقریبا 60 سانتی متر، دارای ریشه غده ای سیاه رنگ، ساقه توخالی، برگ های سبز رنگ با بریدگی بسیار که به صورت نوار نخ مانندی در آمده اند.

معمولا برگ های پایین شامل دوبار تقسیمات شانه ای عمیق دارای دمبرگ و برگ های بالایی بدون دمبرگ و دارای قطعات سیخک مانند می باشند.

گل ها به رنگ سفید یا کرم رنگ که در انتهای ساقه های اصلی و فرعی به صورت چتر مرکب ظاهر می شوند. گرده افشانی توسط حشرات صورت می گیرد. میوه اش به شکل فندق دو قسمتی است. جنس Buniunm دارای 14 گونه می باشد که B.Persicum فروان ترین گونه می باشد. در کاوش های باستانی در شهر سوخته زابل مشخص شده است که مردم آن در پنج هزار سال پیش زیره سیاه را می شناختند.

قسمت مورد استفاده :

میوه رسیده

زیستگاه و پراکنش

در مناطق کوهستانی و مرتفع ارتفاع 1710 تا 3500 متری می روید. سایه را بیتر ترجیح می دهد و بیشتر در زیر سایه گیاهان و در شیب های تند و کمتر آفتاب گیر مشاهده می شود. خاک های سبک شنی تا شنی لومی را می پسندد و بیشتر در خاک ها  یا اسیدی تا خنثی (ph=4.5-83) دیده می شود.

اکثر رویشگاه های این گیاه دارویی  دارای بارنگی سالیانه بیشتر از 300 میلی متر هستند و مقدار ماده آلی در این مناطق بین 1.5 تا 2.5 درصد است. این گیاه به طور وحشی در استان های سمنان، قزوین، هرمزگان، خراسان، یزد، فارس، مرکزی، و کرمان دیده می شود. از نظر پراکنش در سطح جهان در شمال آفریقا، جنوب شرقی اروپا، روسیه، قفقاز، افغانستان، هندوستان و دامنه های کم ارتفاع هیمالیا دیده می شود.

در اکثر مناطق در کنار گیاهی مانند بادام، گون و بنه مشاهده می شود.

ترکیبات و اثر کاربرد

اسانس زیره به صورت تقطیر با آب حاصل می گردد. بذرهای سیاه زیره حاوی 3.5 تا 9 درصد اسانس هستند. عمده ترین ترکیبات تشکیل دهنده اسانس زیره سیاه عبارتند از  پ-سیمن، کومین آلدهید، گاماترپینن، آلفاپینن، بتاپینن و لیمونن.

اشتها آور، ضد نفخ، مدر، مقوی معده، افزایش شیر مادران و درصنایع غذایی به عنوان چاشنی و طعم دهنده غذاها و نوشیدنی ها کاربرد دارد.

دیدگاه بگذارید